Neden tek bir fiyat listesi yok?
Hazır bir yazılımın fiyatı listelenebilir, çünkü ürün zaten vardır. Özel yazılımda satın alınan şey henüz yoktur; fiyat, yapılacak işin büyüklüğünden çıkar. “Bayilerimiz sipariş verebilsin” cümlesi birkaç ekranlık bir form da olabilir, kredi limitleri ve ERP entegrasyonu içeren bir platform da. İkisine aynı rakamı vermek, birini fazla ya da diğerini eksik fiyatlamak demektir.
Bu yüzden ilk görüşmede konuşulan rakam bir tahmindir ve belirsizlik payı yüksektir. Güvenilir bir aralık ancak kullanıcılar, akışlar ve bağlanılacak sistemler bilindiğinde verilebilir. Bunu netleştirmenin yolu kısa bir keşif çalışmasıdır: 1–2 haftada süreç yerinde gözlemlenir, sistemler listelenir, ilk sürümün kapsamı yazılır, önerilen ekip ve süre aralığı çıkarılır. Keşfin adımlarını ve çıktılarını keşif sprintini anlattığımız yazıda ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Keşiften önce sabit fiyat istemek cazip görünür ama risklidir. Teklifi veren firma belirsizliği ya fiyata risk payı olarak ekler ya da düşük fiyat verip kapsamda yazmayan her şeyi değişiklik talebine çevirir. İlkinde belirsizliğin bedelini peşin ödersiniz, ikincisinde proje boyunca.
Maliyeti hangi kalemler belirler?
Aşağıdaki kalemler bir projenin büyüklüğünü en çok değiştirenlerdir. Son sütundaki soru, kalemin sizin projenizde ne kadar ağır olduğunu anlamanıza yardım eder.
| Kalem | Maliyeti neden etkiler? | Netleştiren soru |
|---|---|---|
| Roller, akışlar ve kurallar | Her kullanıcı grubu kendi ekranları ve yetkileriyle gelir; tutara ya da bölgeye göre değişen onay kuralları test senaryolarını çoğaltır. | Kaç kullanıcı grubu var? Kurallar yazılı mı, yoksa kişilerin aklında mı? |
| Entegrasyonlar | ERP, banka ve e-Fatura bağlantılarında süreyi karşı sistemin erişim yöntemi ve veri kalitesi belirler. | Sistemin API’si var mı, yoksa dosya aktarımı mı gerekiyor? Karşı tarafta yetkili kim? |
| Veri taşıma | Eski veriyi temizlemek, eşlemek ve doğrulamak ayrı bir iştir. | Hangi veri, kaç yıl geriye kadar ve kimin onayıyla taşınacak? |
| Mobil ve çevrimdışı | İki platform, mağaza süreçleri ve bağlantısız çalışmada veri eşitleme ek iştir. | Mobil uyumlu web yeterli mi, yoksa sahada bağlantısız çalışmak şart mı? |
| Raporlama | Her rapor veri modeline ve performansa yük bindirir. | Bugün hangi rapor, hangi karar için okunuyor? |
| Güvenlik ve KVKK | Erişim kayıtları, veri maskeleme, saklama ve imha kuralları, barındırma yeri tasarımı etkiler. | Hangi kişisel veriler işlenecek, nerede barındırılacak? |
| Süreklilik ve performans | Kesintisiz çalışma, yoğun kullanım ve yedekleme altyapıyı büyütür. | Sistem kaç saat durursa iş durur? |
| Tasarım derinliği | Müşteriye açık bir portalla bir iç araç aynı tasarım emeğini gerektirmez. | Ürünü kim kullanacak: dış müşteri mi, iç ekip mi? |
Tabloda olmayan iki kalem daha var. Birincisi ekip yapısıdır: kıdem, ekip büyüklüğü ve rollerin dağılımı hem birim ücreti hem de hızı belirler. İkincisi sizin tarafınızdaki zamandır. Kararları verecek ürün sahibi haftada birkaç saat ayıramıyorsa sorular beklemede kalır, takvim uzar; uzayan takvim de maliyettir.
Kişisel veriler yurt dışındaki bir bulut hizmetinde tutulacaksa, KVKK’nın yurt dışına aktarım şartlarının da baştan değerlendirilmesi gerekir. Bu, hem barındırma seçimini hem de sözleşme işlerini etkiler.
Maliyeti kabaca nasıl hesaplarsınız?
Teklif almadan önce kaba bir hesap yapmak, gelen teklifleri okumayı kolaylaştırır. Mantık basittir:
- Geliştirme maliyeti = ekip (kişi) × süre (hafta) × haftalık birim ücret
- İlk yıl toplamı = geliştirme maliyeti + üçüncü taraf kurulumlar + 12 aylık işletme giderleri
Aşağıdaki şablonu kendi değerlerinizle doldurabilirsiniz. Para birimini, fiyat tarihini ve KDV’nin dahil olup olmadığını en başa yazın. Birkaç ay süren projelerde kur ve fiyat değişimleri karşılaştırmayı bozabilir; bu yüzden teklifin geçerlilik tarihi de şablonun parçasıdır.
Para birimi: …… · Fiyat tarihi: …… · KDV: dahil / hariç · Geçerlilik: ……
| Kalem | Nasıl hesaplanır? | Tutar |
|---|---|---|
| Keşif | kişi × hafta × birim ücret | …… |
| Tasarım ve prototip | kişi × hafta × birim ücret | …… |
| Geliştirme ve test | kişi × hafta × birim ücret | …… |
| Proje ve ürün yönetimi | kişi × hafta × birim ücret | …… |
| Entegrasyon ve veri taşıma | her sistem için ayrı satır | …… |
| Üçüncü taraf kurulum ve lisans | ürün başına; kullanıcı ya da işlem bazlı | …… |
| Belirsizlik payı | açık kalan her soru için, gerekçesiyle | …… |
| İşletme (aylık) | barındırma + izleme + destek + lisanslar | …… |
Belirsizlik payını gizlemeyin; hangi açık soruya karşılık geldiğini yazın. Keşiften sonra sorular yanıtlandıkça bu pay küçülür.
Canlıya çıktıktan sonra hangi giderler başlar?
- Barındırma ve altyapı: sunucu ya da bulut hizmeti, veritabanı, yedekleme, alan adı.
- İzleme: hata kayıtları, erişilebilirlik takibi ve uyarılar.
- Güvenlik güncellemeleri: kullanılan kütüphanelerin yeni sürümleri; mobil uygulamalarda her yıl değişen işletim sistemi sürümleri ve mağaza kuralları.
- Destek ve küçük geliştirmeler: kullanıcı soruları, hata düzeltmeleri, ufak iyileştirmeler.
- Üçüncü taraf ücretleri: e-Fatura entegratörü, SMS, harita, ödeme altyapısı ve uygulama mağazası hesapları.
Bu giderleri tek bir yüzdeyle tahmin etmek yerine kalem kalem listeleyin: sabit olanları aylık tutar olarak, destek ve küçük geliştirmeleri ise aylık saat havuzu ve yanıt süreleriyle.
Ne kadar sürer? Varsayımsal bir örnek
Örneğin bir distribütör, bayilerin telefonla verdiği tekrar siparişlerini bir portala taşımak istiyor. MVP kapsamının nasıl belirleneceğini anlattığımız yazıdaki gibi ilk sürüm daraltılmış olsun: bayi girişi ve bayiye özel fiyat, geçmiş siparişten sepet, sipariş takibi ve salt okunur cari özet. Fiyat ve stok, ERP’den günde birkaç kez dosya aktarımıyla alınır. Portal mobil uyumlu web olarak çalışır; ayrı bir mobil uygulama yoktur.
| Aşama | Hafta | Önerilen ekip (zaman payı) | Kişi-hafta |
|---|---|---|---|
| Keşif | 1–2 | Ürün yöneticisi (tam), tasarımcı ve teknik lider (yarım) | 4 |
| Tanım ve prototip | 3–4 | Tasarımcı (tam), ürün yöneticisi ve teknik lider (yarım); prototip 3. haftada bayilerle test edilir | 4 |
| İnşa (3 sprint) | 5–10 | 2 geliştirici (tam); tasarımcı, test uzmanı ve ürün yöneticisi (yarım) | 21 |
| Toplam | 10 | Pilot bayi grubuyla canlıya çıkış | 29 |
Bu tablo bir senaryo varsayımıdır; gerçek ekip ve süre keşiften sonra belirlenir. Kişi-hafta toplamını yukarıdaki şablona taşıyıp teklif aldığınız firmanın haftalık birim ücretiyle çarptığınızda geliştirme maliyetinin kaba karşılığını bulursunuz. Bizim sürecimizde kapsamı birlikte belirlenen ilk sürüm, 6–12. haftada canlıya çıkacak şekilde planlanır. Kapsam büyüdükçe tablo da değişir:
- Kampanya ve iskonto kuralları: orta büyüklükte bir ek; kuralların ne kadar yazılı olduğuna bağlı.
- ERP ile anlık, çift yönlü entegrasyon: büyük; ERP’nin API’sine ve karşı taraftaki yetkiliye bağlı.
- Portaldan ödeme: büyük; ödeme kuruluşu, mutabakat ve güvenlik işleri ekler.
- Saha satış için mobil uygulama: kendi keşfi ve ekibiyle ayrı bir aşama.
Bu ekleri ilk sürüme yüklemek yerine sıraya dizmek, büyük programları aşama aşama canlıya çıkarmanın da yoludur: ilk aşama 6–12 haftada, sonrakiler yol haritasında. Kurgusal X Dağıtım için hazırladığımız Bayi Sipariş Platformu ürün konsepti, bu aşamalandırmanın ekranlarda nasıl görünebileceğini gösteriyor.
Teklif istemeden önce rolleri, veri kaynaklarını ve ilk sürümün sınırını proje briefi aracıyla yazın. Daha ayrıntılı kabul ölçütleri için yazılım projesi ihtiyaç listesi örneğini kullanabilirsiniz.
Sabit fiyat mı, zaman-malzeme mi?
Aynı kapsam farklı modellerle fiyatlanabilir. Doğru model, ne kadar belirsizlik kaldığına bağlıdır.
| Model | Ne zaman uygun? | Risk kimde? |
|---|---|---|
| Sabit fiyat | Kapsam yazılı, dar ve keşiften geçmiş; az değişiklik bekleniyor. | Tahmin riski firmada; karşılığında fiyata risk payı eklenir, her değişiklik ayrıca ücretlenir. |
| Zaman-malzeme | Kapsam kullanıcı geri bildirimiyle netleşecek; öncelikler değişebilir. | Sizde; bütçe tavanı, sprint sonu demoları ve düzenli harcama raporuyla yönetilir. |
| Ekip modeli | Sürekli gelişen bir ürün; kararları sizin ürün sahibiniz veriyor. | Önceliklendirme sizde; ekibin sürekliliği ve iş kalitesi firmada. |
Modeller birleştirilebilir: keşif sabit fiyatla, ilk sürüm tavanı belirlenmiş zaman-malzeme ile, sonrası ekip modeliyle yürütülebilir. Kapsamı gerçekten net, küçük bir iş içinse sabit fiyat çoğu zaman en sade seçenektir.
Bütçeyi güvenle nasıl düşürürsünüz?
Bütçeyi düşürmenin güvenli yolu yapılacak işi azaltmaktır; işi aynı bırakıp kaliteden kısmak değil.
- İlk sürümü daraltın. Tek kullanıcı grubu ve tek ana akışla başlayın.
- Entegrasyonu önce köprüleyin. Dosya aktarımı ya da elle aktarımla başlayıp tam entegrasyonu hacim gerektirdiğinde yapın.
- Hazır bileşen kullanın. Kimlik doğrulama, ödeme, bildirim ve e-Fatura için olgun hizmetler varken bunları sıfırdan yazmak gerekmez. Muhasebe, bordro ya da standart bir CRM ihtiyacında hazır ürün çoğu zaman daha doğru seçimdir.
- Mobil uyumlu webi değerlendirin. Bağlantısız çalışma ya da cihaz özellikleri gerekmiyorsa ayrı bir mobil uygulama ilk sürümde şart değildir.
- Aşamalara bölün. Her aşamanın sonunda devam kararını yeniden verin.
Ucuz bir teklifte otomatik testler, güvenlik kontrolleri, veri taşıma, kabul testi, dokümantasyon, yedekleme planı ya da canlı sonrası garanti eksik olabilir. Bunlar tekliften çıkarılınca ortadan kalkmaz; projenin son haftalarına ya da bakım faturasına taşınır.
Bir teklifte neler olmalı?
İki teklifi karşılaştırmadan önce aynı işi fiyatladıklarından emin olun. Aşağıdaki başlıklar teklifte yazılı olmalı; eksik olanları teklifi verenden isteyin.
Teklif kontrol listesi
- Kapsam: roller, akışlar ve ekranlar; ilk sürüm ve sonraki aşamalar ayrı ayrı.
- Kapsam dışı: bilerek bırakılan işlerin listesi.
- Varsayımlar: örneğin ERP erişiminin ve test verisinin kimden, ne zaman geleceği.
- Ekip: roller, kıdem ve her rolün zaman payı.
- Takvim: aşamalar, demo sıklığı ve canlıya çıkış ölçütü.
- Fiyatlandırma modeli ve değişiklik taleplerinin nasıl ücretlendiği.
- Para birimi, KDV dahil/hariç bilgisi, geçerlilik tarihi ve ödeme planı.
- Kabul ölçütleri ve kabul testinin süresi.
- Kaynak kodun, tasarım dosyalarının, alan adının ve bulut hesaplarının sahipliği.
- Üçüncü taraf lisanslar ve kimin adına açılacakları.
- Canlı sonrası: garanti süresi, destek modeli ve yanıt süreleri.
- Dokümantasyon ve başka bir ekibe devir koşulları.
Bütçe ve süreyi hangi koşulların belirlediğini özel yazılım geliştirme hizmet sayfamızda da özetliyoruz. Teklifi bu başlıklarla hazırlarız; belirsizlik yüksekse ilk adım olarak bir keşif sprinti öneririz.